1 września 1939 roku Niemcy wtargnęli na terytorium Polski. Rozpoczęła się druga wojna światowa. Polityka nazistowska wobec Żydów, do tej pory ograniczona do izolacji ekonomicznej, socjalnej oraz przymusowej emigracji z Niemiec, przybrała nowy, dramatyczny zwrot Latem 1941 roku zostały podjęte konkretne kroki w kierunku Ostatecznego Rozwiązania. Problemu Żydowskiego, Reichsmarschall Hermann Goering pismem z dnia 31 lipca 1941 roku wyznaczył SS-Obergruppenührera Reinharda Heydricha do sfinalizowania przygotowań do eksterminacji:

Niniejszym zlecam Panu przeprowadzenie wszelkich niezbędnych przygotowań, organizacyjnych, formalnych i finansowych, związanych z ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej w niemieckiej strefie wpływów w Europie. Jeżeli będzie to wymagało zaangażowania innych organizacji centralnych, to muszą one zostać włączone. Dodatkowo zlecam Panu bezzwłoczne przygotowanie i przedstawienie całkowitego planu obejmującego preliminarz organizacyjnych, formalnych i finansowych środków, potrzebnych do przeprowadzenia ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej.

20 stycznia 1942 roku SS-Obergruppenfiihre Reinhard Heydrich zwołał spotkanie najwyższych urzędników państwowych. Spotkanie to znane jest obecnie jako "Konferencja w Wannsee", od nazwy przedmieścia Berlina, gdzie miało miejsce. Przedmiotem konferencji, której przewodniczył Heydrich, były kwestie organizacyjne "Ostatecznego Rozwiązania" i koordynacja działań różnych instytucji, zgodnie z zaleceniami Goeringa z l lipca 1941. Część współczesnych historyków wiąże bezpośredni początek ludobójstwa z Konferencją Wannsee.

W rezultacie w tym samym roku, pod kryptonimem "Operacja Reinhard" pospiesznie zbudowano trzy obozy eksterminacji: Bełżec, ukończony w marcu; Sobibór, budowany w marcu i kwietniu; oraz Treblinkę, ukończoną w lipcu. Nazwy te, poza Treblinka, - gdzie większość warszawskich Żydów została zamordowana - nie są tak dobrze znane jak Auschwitz, Dachau czy Ravensbrück z prostego powodu: z około 1.750.000 (*) ofiar uratowało się około 100 Żydów i to tylko dzięki powstaniom. Poza tym obozy te zostały zamknięte na długo przed zakończeniem wojny, co pozwoliło Nazistom na usuniecie siadów ich zbrodni. W dokumentach mówiono o nich jako Durchgangslagers (obozy tranzytowe).

_____

(*) Patrz protokoły Sądu w Hadze/Niemcy, oraz: Von dem Krankenmorden auf dem Sonnenstein zur "Endlosung der Judenfrage im Osten" Heft 3/2001 - Wyd. Kuraiorium-Gedankstatte Sonnenstein, Pirna 2001