"OBLICZA CERKWI - STAROOBRZĘD"


     Wystawa jest szeroko rozumianą prezentacją sztuki, religii i historii staroobrzędowców, grupy powstałej w wyniku rozłamu, czy raczej oddzielenia się od Cerkwi grupy pobożnych wyznawców, niezadowolonych z reformy przeprowadzonej w 1657 roku przez patriarchę Moskwy, Nikona. Chciał on "oczyścić rosyjskie Prawosławie z brudów nieuctwa i wlać światło nauki niesione przez Greków", czyli zbliżyć je w zakresie obrzędów i znaków do Cerkwi - matki. Zmiany dotyczyły m.in.:

- sprawowania Liturgii Św. i innych nabożeństw wg ksiąg wydanych po 1654 roku (a nie wg starych);
- nowej pisowni Imienia Jezus - Iisus (a nie Isus);
-czynienia znaku krzyża trzema palcami (a nie dwoma);
- używanie również krzyża czteroramiennego (a nie tylko ośmioramiennego);

- używanie w Liturgii Św. pięciu prosfor (a nie siedmiu. Prosfora - chleb        ofiarny);

- trzykrotne polanie głowy przy chrzcie św. ( a nie trzykrotne zanurzenie);
- odbywanie procesji w kierunku przeciwnym do "ruchu" słońca (a nie zgodnie z nim);
- trzykrotne powtarzanie Alleluja (a nie dwukrotne).

     Reforma ta, wg staroobrzędowców (zwanych też starowiercami, starowierami, czy raskolnikami) przerywała ciągłość tradycji , a tym samym poddawała w wątpliwość poczucie wyjątkowości narodu rosyjskiego posłanego przez Boga do ochrony przed skażeniami jedynej, prawdziwej wiary. Cerkiew rosyjska już od upadku Konstantynopola rościła sobie pretensje do przejęcia religijnej i politycznej pozycji Bizancjum. Powstały w Cerkwi rosyjskiej rozłam został "zatwierdzony" i przypieczętowany klątwą soboru rzuconą w 1666 roku na zwolenników starych obrzędów (zdjęta została dopiero w 1971 roku). Rozpoczęły się krwawe prześladowania, które dotknęły starowierców zarówno ze strony władzy państwowej jak i Cerkwi. Uciekający wyznawcy starej wiary tworzyli większe skupiska w tych regionach, gdzie ludność cieszyła się zawsze większą wolnością i niezależnością (m. in w północnej części kraju od Wysp Solowieckich po Jezioro Onega i Nowogród a także na Syberii, nad Donem, w okolicach Astrachania i rzeki Kama oraz w Moskwie). Osiedlali się także na terenach dzisiejszej Bułgarii, Rumunii, Ukrainy, Białorusi, Niemiec, Austrii, Turcji, Finlandii a także obydwu Ameryk. W drugiej połowie XVIII wieku znaleźli schronienie w Rzeczpospolitej (ziemia sejneńsko - suwalska), gdzie z powodzeniem zajęli się gospodarką leśną i rybołówstwem. Niepodległe Państwo Polskie uznało w 1928 roku wyznanie rejestrując je jako "Wschodni Kościół Staroobrzędowy nie posiadający hierarchii duchowej" Do dzisiaj, na terenie naszego kraju zamieszkuje ok. 1000 staroobrzędowców, głównie na Mazurach ziemi suwalsko - augustowskiej, gdzie głównym ich centrum są Suwałki - siedziba Naczelnej Rady Staroobrzedowców.

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]