|
"OBLICZA CERKWI - STAROOBRZĘD" |
Wystawa
jest szeroko rozumianą prezentacją sztuki, religii i historii
staroobrzędowców, grupy powstałej w wyniku rozłamu,
czy
raczej oddzielenia się od Cerkwi grupy pobożnych wyznawców,
niezadowolonych z reformy przeprowadzonej w 1657 roku przez
patriarchę Moskwy, Nikona. Chciał on "oczyścić rosyjskie
Prawosławie z brudów nieuctwa i wlać światło nauki niesione
przez Greków", czyli zbliżyć je w zakresie obrzędów i znaków do
Cerkwi - matki. Zmiany dotyczyły m.in.:
| - sprawowania Liturgii Św. i innych nabożeństw wg ksiąg wydanych po 1654 roku (a nie wg starych); |
| - nowej pisowni Imienia Jezus - Iisus (a nie Isus); |
| -czynienia znaku krzyża trzema palcami (a nie dwoma); |
| - używanie również krzyża czteroramiennego (a nie tylko ośmioramiennego); |
|
- używanie w Liturgii Św. pięciu prosfor (a nie siedmiu. Prosfora - chleb ofiarny); |
| - trzykrotne polanie głowy przy chrzcie św. ( a nie trzykrotne zanurzenie); |
| - odbywanie procesji w kierunku przeciwnym do "ruchu" słońca (a nie zgodnie z nim); |
| - trzykrotne powtarzanie Alleluja (a nie dwukrotne). |
Reforma ta, wg
staroobrzędowców (zwanych też starowiercami, starowierami, czy
raskolnikami) przerywała ciągłość tradycji , a tym samym
poddawała w wątpliwość poczucie wyjątkowości narodu rosyjskiego
posłanego przez Boga do ochrony przed skażeniami jedynej,
prawdziwej wiary. Cerkiew rosyjska już od upadku Konstantynopola
rościła sobie pretensje do przejęcia religijnej i politycznej
pozycji Bizancjum. Powstały w Cerkwi rosyjskiej rozłam został
"zatwierdzony" i przypieczętowany klątwą soboru rzuconą w 1666
roku na zwolenników starych obrzędów
(zdjęta
została dopiero w 1971 roku). Rozpoczęły się krwawe
prześladowania, które dotknęły starowierców zarówno ze strony
władzy państwowej jak i Cerkwi. Uciekający wyznawcy starej wiary
tworzyli większe skupiska w tych regionach, gdzie ludność
cieszyła się zawsze większą wolnością i niezależnością (m. in w
północnej części kraju od Wysp Solowieckich po Jezioro Onega i
Nowogród a także na Syberii, nad Donem, w okolicach Astrachania
i rzeki Kama oraz w Moskwie). Osiedlali się także na terenach
dzisiejszej Bułgarii, Rumunii, Ukrainy, Białorusi, Niemiec,
Austrii, Turcji, Finlandii a także obydwu Ameryk. W drugiej
połowie XVIII wieku znaleźli schronienie w Rzeczpospolitej
(ziemia sejneńsko - suwalska), gdzie z powodzeniem zajęli się
gospodarką leśną i rybołówstwem. Niepodległe Państwo Polskie
uznało w 1928 roku wyznanie rejestrując je jako "Wschodni
Kościół Staroobrzędowy nie posiadający hierarchii duchowej" Do
dzisiaj, na terenie naszego kraju zamieszkuje ok. 1000
staroobrzędowców, głównie na Mazurach ziemi suwalsko -
augustowskiej, gdzie głównym ich centrum są Suwałki - siedziba
Naczelnej Rady Staroobrzedowców.