|
JUDAIKA WE WŁODAWSKIM MUZEUM |
X. PUCHARKI, KUBECZKI I KIELISZKI KIDDUSZOWE
Charakterystyczne przedmioty żydowskiego kultu domowego (np.
używane
przy błogosławieństwie wina) i sprawowanego w świątyni.
Wykonywane były przeważnie ze srebra, niekiedy złocone w
warsztatach warszawskich bądź moskiewskich. Czas powstania
datuje się na II poł. XIX oraz I poł. XX wieku. Kiddusz -
specjalna modlitwa i ceremonia mająca na celu uświęcenie szabatu
i świąt; recytowany jest on nad kubkiem wina tuż przed posiłkiem
w wigilię święta.
XI. BALSAMINKA
Określenie pojemnika, w którym przechowywane są różnego rodzaju wonności; przy czym ów pojemnik może mieć różnorodne kształty. Do często występujących należą te o przedstawieniach architektonicznych, np. w formie wieżyczek; zdarzają się jednak formy bardziej oryginalne. Datuje się je przeważnie na okres XIX wieku. Wśród warsztatów można wymienić: rosyjskie, z terenów cesarstwa austro-węgierskiego, z terenów polskich, zaś wśród wykonawców wystarczy wymienić balsaminki sygnowane przez M. Charłapa.
XII. SZOFAR
Starodawny instrument dęty wykonany ze spłaszczonego rogu baraniego, zakrzywionego u dołu z lejkowatym ustnikiem wyrobionym w węższym miejscu instrumentu. Używa się go do dnia dzisiejszego w świątyni podczas obrzędów religijnych w miesiącu elul, z okazji Nowego Roku i na zakończenie Dnia Pojednania. W Izraelu używany jest również przez Żydów, by obwieścić nadejście szabatu.
XIII. LAMPKI CHANUKOWE [chanukija]
Specjalna
lampa na 8 świec, które zapala się po zachodzie słońca
przez 8
kolejnych dni święta Chanuki, zaczynając od jednej i codziennie dodając
jedną więcej. Czas palenia się świec i samo ich zapalanie
również zostało określone specjalnymi wymogami - światła powinny
się palić co najmniej pół godziny i nie wolno zapalać jednej
lampy od drugiej; do tego celu służyła specjalna lampka
pomocnicza zw. szames. Większość z lampek powstała w II poł. XIX
wieku. Należy również w tym miejscu dodać, iż eksponowana jest
lampka pochodząca z
warsztatu znanej warszawskiej firmy
złotniczej Frageta, który to okaz właściwie należy do rzadkości,
gdyż firma ta nie specjalizowała się w wyrobach żydowskich.
Chanuka - święto obchodzone przez 8 dni począwszy od 25 dnia
miesiąca kislew (ok. połowy grudnia) na pamiątkę oczyszczenia
Świątyni w Jerozolimie przez Judę Machabeusza po jej
zbeszczesz-czeniu przez jednego z władców seleukidzkich (Antiocha
IV Epifanesa). Ze świętem tym ściśle łączy się zwyczaj zapalania
świec. W Święto Chanuki jest zabroniony post i wygłaszanie mów
pogrzebowych, ze względu na jego radosny charakter.
XIV ŚWIECZNIK CHANUKOWY [menorat chanuka]
Świeczniki te pełniły identyczne funkcje jak lampka chanukowa.