|
CHŁOPSKIE PIELGRZYMOWANIE |
Gospodarstwo
W
gospodarstwie chłopskim najważniejszymi dziedzinami działalności
produkcyjnej były: uprawa roli i chów zwierząt. Uprawiano
głównie zboża chlebowe: żyto, pszenicę, a także owies, jęczmień,
proso. Z roślin strączkowych wysiewany był groch, bób,
soczewica; oleistych - rzepak, przemysłowych - len i konopie,
zaś wśród okopowych najważniejsze znaczenie miały ziemniaki.
Pracą
w polu zajmowali się mężczyźni. Narzędzia, które wykorzystywali
wykonywali sami (gł. formy samorodne) lub przy pomocy sąsiadów i
miejscowych rzemieślników (dorabiane części metalowe). Odbywało
się to na zasadzie wzajemnej wymiany usług lub za naturalia.
Drugim źródłem nabycia były targi. Podstawowym surowcem do
wyrobu narzędzi było drewno, którego prostą obróbkę gospodarze
poznawali wraz z zasadami uprawy roli w ojcowskich
gospodarstwach. Do uprawy polowej używano narzędzi sprzężajnych,
ręczne zaś spełniały jedynie rolę pomocniczą przy pracach
ogrodowych i pielęgnacjach okopowych. Podstawowy zestaw narzędzi
sprzężajnych składał się z pługa lub sochy, brony i radła.
Prezentujemy 2 rodzaje bron: laskową z kabłąkiem (odmiana
mazowiecko-podlaska) i nowszą - beleczkową (odmiana jarzemkowa).
Oprócz typowych drobnych narzędzi pomocniczych: motyk, wideł
oraz narzędzi związanych ze sprzętem uprawianych roślin: kos,
sierpów, grabi pokazujemy i te charakterystyczne dla wschodniej
części Polski, np. cepy gązewkowe. Narzędzia te służyły do
młócenia zboża, składały się one z 2 kijów (bijaka i dzierżaka)
połączonych zwojem rzemiennym - gązewką. Długość kijów
dopasowana była do wzrostu osoby młócącej. W hodowli zwierząt na
wsiach włodawskich najważniejsze znaczenie ze względu na
produkty mleczne i obornik odgrywał chów bydła mlecznego, a
także koni, świń, kur i gęsi. W grupie przedmiotów związanych z
hodowlą prezentujemy: jarzma, pęta, koryto dla świń oraz typowy
dla naszego regionu zaprzęg konny w chomąto i duhę. Wóz
„żelaźniak" pokazujemy z wiklinowymi półkoszkami. Zakładano je
wymiennie z drabinami, głównie podczas odświętnych wyjazdów.
Rybołówstwo
W dziale
„Rybołówstwo" prezentujemy tradycyjne rybołówstwo ludowe regionu
włodawskiego. Rybołówstwo należy do najstarszych sposobów
zdobywania pożywienia przez człowieka. Mimo, że nie stanowiło
nigdy ważnej gałęzi gospodarki w naszym regionie (wybitnie
rolnicza), to duża ilość zbiorników wodnych, a także mnogość
i
różnorodność sprzętu rybackiego spotykanego do tej pory na
wsiach świadczy, że tutejsza ludność zajmowała się (najczęściej
kłusowniczo) także rybołówstwem. Na wystawie pokazujemy
różnorodne narzędzia i sposoby połowów stosowane w tym regionie.
Większość z nich, charakterystyczna dla rybołówstwa
śródlądowego, spotykana jest na terenie całej Polski, lecz
niektóre (np. wiersze z kolibkami czy wiklinowe koszałki służące
do połowów w przeręblach) występowały tylko w okolicach Włodawy.
Na szczególną uwagę zasługuje najstarszy typ łodzi - czółno
dłubane. Czółna używane są do dziś w nadbużańskich wioskach i
nadal wykonywane z pni drzew (głównie wierzby) w miejscowościach
Kuzawka i Dołhobrody.